ذخیرۂ برزن

الیگزینڈر برزن دا بدھ ذخیرۂ برزن

ایس صفحے دے متنی روپ ول کانٹا بدلو ۔ مڈھلی بھال تے جاؤ

مڈھلا > جگ وچ بدھ مت دا مقام > دھرماں وچکار گل کتھ اتے ایکتا > دوجے دھرماں بارے بدھ مت دی سوچ

دوجے دھرماں بارے بدھ مت دی سوچ

الیگزینڈر برزن
سنگاپور، ۱۰ اگست، ۱۹۸۸
ترجمہ: افضال محمود

نظرثانی شدہ اقتباس
Berzin, Alexander and Chodron, Thubten.
Glimpse of Reality.
Singapore: Amitabha Buddhist Centre, 1999.

 

سوال: بدھ مت دوجے دھرماں بارے کیہ سوچ رکھدا اے؟

جواب: کیوں جے سب لوکاں دی تاہنگ تے لوچ اکو جیہی نئیں ہوندی، مہاتما بدھ نے مختلف لوکاں نوں وکھو وکھ طریقے سکھاۓ۔ ایہ مثال دیندیاں ہویاں، تقدس مآب دلائی لاما نے دسیا اے کہ ایہ بڑی ودیہ گل اے کہ جگ وچ کئی دھرم نیں۔ جداں کہ اکو ہی بھتہ سبناں نوں چنگا نئیں لگدا، ایداں ہی اک دھرم یا پرتیتاں دا اک مجموعہ ہر اک دی لوڑ پوری نئیں کرے دا۔ لہٰذا، ایہ چوکھی فائدے دی گل اے کہ کِنے وڑے دھرم موجود نیں جنہاں وچوں (اپنی مرضی دا) دھرم چنیا جا سکدا اے۔ اوہ ایس توں بڑے راضی نیں۔

اج کل، آپس دی ستکار دی بنیاد تے، بدھ مت دے عالماں تے دوجے دھرماں دے آگوواں وچکار گل بات ودھدی جا رہی اے۔ مثال دے طور تے، دلائی لاما اکثر پوپ نوں ملدے نیں۔ اسیسی، اٹلی وچ، اکتوبر ۱۹۸۶ وچ، پوپ نے دنیا دے سارے دھرماں دے آگوواں نوں اک وڈے اکٹھ تے بلایا۔ اوتھے کوئی ڈیڑھ سو نمائندے آۓ۔ دلائی لاما پوپ دے نال بیٹھے سان تے اوہناں نوں سب توں پہلاں تقریر دا شرف حاصل ہویا۔ ایس اجلاس وچ، روحانی آگوواں نے ایہو جۓ ارتھاٹ مثلاً اخلاق، پیار تے درد مندی جیہڑے سارے دھرماں وچ سانجھے نیں، تے گل بات کیتی۔ لوکیں اوس سنجوگ، ایکتا تے اک دوجے دی آدر جیہڑی مذہبی آگوواں نے وکھائی توں بڑے راضی ہوۓ۔

جے اسی ما بعدالطبیعات تے الٰہیات دی گل کرئیے، تے اوہناں وچ نکھیڑ موجود نیں۔ ایہناں نکھیڑاں توں بچیا نئیں جا سکدا۔ پر ایہدا مطلب ایہ نئیں کہ اسی ایہو جیہی سوچ رکھیے کہ "میرا پیو تیرے پیو نالوں تگڑا اے" تے آپس وچ لڑدے رہئیے۔ ایہ بڑی بیوقوفاں والی گل اے۔ فائدے والی گل ایہ وے کہ اسی سانجھیاں گلاں نوں تکئیے۔ جگ دے سارے دھرم انسانیت دا حال چنگا کرن دی چنتا پئے کردے نیں تے لوکاں نوں اخلاقی ڈھو ڈھب سکھا کے اوہناں دی جند نوں چنگا کرنا چاہندے نیں۔ اوہ سب لوکاں نوں ایہو سبق پڑھاندے نیں کہ مال دولت دے چکر وچ نہ پھنسو، جے ہور کجھ نئیں تے مالی تے روحانی ترقی دی منگ وچ توازن قائم رکھو۔

جے سارے دھرم رل کے جگ دا حال سدھارن دا ایکا کرن تے ایہ بڑا چنگا ہووے۔ سانوں نری مالی ترقی ہی نئیں لوڑی دی، سانوں روحانی ترقی دی وی تاہنگ اے۔ جے اسی نری مادی پکھ نوں ہی اہم جانئیے، تے فیر اک ایہو جیہا بمب بناونا جیہڑا سب نوں مار سٹے اک من پسند ہدف ہووے دا۔ دوجے پاسے، جے اسی انسانیت یا روحانیت راہیں سوچئیے، تے اسی اوس ڈر تے دوجیاں فکراں توں واقف آں جیہڑیاں کہ ڈاڈھی تباہی مچان والے ہتھیار اکٹھے کرن توں جنم لیندیاں نیں۔ جے اسی نری روحانی ترقی کرئیے تے مادی ترقی ول دھیان نہ دیئیے تے لوکیں بھکے مرن دے، تے ایہ وی کوئی چنگی گل نئیں۔ سانوں توازن دی لوڑ اے۔

دنیا دے دھرماں وچکار گل بات دا اک نتیجہ ایہ وے کہ اوہ آپس وچ اپنیاں اچیچ گلاں پئے ونڈدے نیں۔ مثال دے طور تے، بدھ متیاں تے عیسائیاں وچکار میل اوپر گوہ کرو۔ کئی عیسائی سوچنہار بدھ مت دے مراقبے تے ارتکاز دے طریقے سکھنا چاہندے نیں۔ کئی کیتھولک پادری، ایبٹ، راہب تے راہباں دھرم شالہ، بھارت آۓ نیں تاں جے ایہ گُر سکھ کے مڑ کے اپنے دھرم ول لے جاون۔ کئی بدھ متیاں نیں کیتھولک خانقاہواں وچ درس دتا اے۔ مینوں وی کدی کدار اوتھے بلاوندے نیں تاں جے اوہناں نوں مراقبے، ارتکاز تے پیار ودھان بارے درس دیواں۔ عیسائی دھرم سانوں سبناں نال پیار کرنا سکھاندا اے، پر ایہ چنگی طراں نئیں دسدا کہ ایہ کم کویں کیتا جاۓ۔ بدھ مت کول پیار ودھان دے کئی طریقے نیں۔ عیسائی دھرم اک اچی پدھر تے بدھ مت کولوں ایہ وَل سکھن نوں تیار اے۔ ایدا مطلب ایہ نئیں کہ عیسائی بدھ متی بن چَلے نیں – ایتھے کوئی وی کسے دوجے نوں اپنے دھرم وچ رلا نئیں رہیا۔ ایہ ول سکھ کے اپنے دھرم دے اندر رہندیاں ہویاں اوہ اک بہتر عیسائی بن سکدے نیں۔

ایسے طراں ہی، کئی بدھ متی عیسائیاں کولوں سماج دی سیوا دا ڈھب سکھنا چاہندے نیں۔ کئی عیسائی پنتھ اپنے راہب تے راہباواں نوں تعلیم دین، ہسپتالاں وچ کم کرن، بڈھیاں تے یتیماں دی سیوا، وغیرہ کرن تے زور پاوندے نیں۔ کجھ بدھ متی دیساں نیں ایہ والیاں سماجی خدمتاں اپنائیاں نیں، پر سبناں نے نئیں، جدے کئی سماجی تے جغرافیائی کارن نیں۔ بدھ متی عیسائیاں کولوں سماجی سیوا کرنا سکھ سکدے نیں۔ تقدس مآب دلائی لاما نوں ایہ بوہت پسند اے۔ ایدا مطلب ایہ نئیں کہ بدھ متی عیسائی ہو چلے نیں۔ سغوں، ایدا مطلب ایہ وے کہ بعض عیسائی تجربے ایہو جیہے نیں جنہاں کولوں بدھ متی کجھ سکھ سکدے نیں؛ تے کجھ بدھ متی تجربے وی ہین جنہاں کولوں عیسائی کجھ سکھ سکدے نیں۔ ایس طراں، جگ دے دھرماں وچکار آپس دی ستکار دی بنیاد تے، کھلی گل بات ہو سکدی اے۔

عام طور تے دھرماں وچکار گل بات اچی پدھر تے ہوندی اے، جتھے لوکاں دے من کھلے تے تعصب توں پاک ہوندے نیں۔ ایس طراں ہیٹھلی پدھر تے ہوندا اے کہ لوکیں ڈردے نیں تے فٹ بال ٹیم والی سوچ بنا لیندے نیں: " ایہ میری فٹ بال دی ٹیم اے تے دوجے دھرم مخالف دھراں نیں!" ایہو جئی سوچ رکھدیاں اسی مقابلہ کرنے آں تے لڑنے آں۔ ایہ گل بڑی مندی اے۔ بھاویں ایہ دھرماں وچکار ہووے یا بدھ مت دے مختلف پنتھاں وچکار ہووے۔ مہاتما بدھ نے کئی طریقے سکھاۓ تے اوہ رل کے کئی طراں دے وکھو وکھ لوکاں دی مدد کرن دے کم آوندے نیں۔ ایس پاروں، سارے دھرماں دی عزت ضروری اے، بدھ مت دے اندر وی تے دنیا دے دھرماں وچکار وی۔